سال ۱۳۱۷ خورشیدی نخستین بنای سد از ناهمواری های اطراف تهیه و با وسایل بسیار ابتدایی آن زمان پای کار رسانیده شد تا در مسیر آب پر خروش رودخانه شاپور که از کنار خانه های مسکونی مردم سعدآباد جاری بود کانال انحرافی ایجاد شد و آب قابل آبیاری و شیرین را به نواحی دور و […]

سال ۱۳۱۷ خورشیدی نخستین بنای سد از ناهمواری های اطراف تهیه و با وسایل بسیار ابتدایی آن زمان پای کار رسانیده شد تا در مسیر آب پر خروش رودخانه شاپور که از کنار خانه های مسکونی مردم سعدآباد جاری بود کانال انحرافی ایجاد شد و آب قابل آبیاری و شیرین را به نواحی دور و نزدیک حد فاصل بندر ریگ تا رودخانه دالکی و از دالکی تا مصب دریای فارس برساند و بدین ترتیب درختکاری و جالیز وسیعی را سیراب نماید. لیمو ترش یکی از محصولات آن زمان بود که در بیشتر نقاط تحت آبیاری این کانال به مقدار وسیع کاشت آن توسعه یافت اما به دلیل عدم توانایی و پیگیری مسوولان و آبیاری های بی برنامه زهآب های شور زمین زیر کشت بعد از گذشت حدود یک ربع قرن این محصول جای خود را به درختان سربلند نخل عوض نمود. نخلستان ها و کشتزارهای جو و گندم که در مناطق زیر کشت این آب توانستند درصد بسیار بالایی از مردم بیکار منطقه را به کار کاشت، داشت و برداشت خرما و گندم و جو و صیفی کاری های بسیار مرغوب و قابل رقابت وا دارد.
سد سعدآباد در سال ۱۳۱۹ با کار شبانه روزی دو سال با وسایل بسیار ابتدایی آن زمان به بهره برداری رسید و مناطق زیادی از آبادی های خشک و بی آب را به زیر کشت های آبی برده شکل کار و زندگی مردم آن سامان را دگرگون نمود از جمله روستاهای بهره مند که به صورت مستقیم تحت پوشش آبیاری قرار گرفت عبارتند از : دو راهی ( درواهی) ، چم درواهی، دورودگاه، چهار برج، بهرام آباد، چه مشکی، بنار ، بناری ، بصری ، مکابری ، هفت جوش ، خلیفه ای چهل زرعی ها ، سه کنار ، گروگزی و چند روستای دیگر.
واژه ( آب پخش ) از همین پخش آب رودخانه شاپور گرفته شده که با یک کانال از سعد آباد هدایت می شود و کمی بعد از روستای درواهی یک مرکز پخش یا ترمینال آب (آب پخش ) ساخته شد و تاسیسات اداری آن نیز اداره آبیاری آب پخش در جوار همین مرکز مستقر گردید و کارکنان اداری از مردم همین مناطق جذب و مشغول به کار نمود.
نخلستان های وسیع این منطقه همه از برکت وجود آب این کانال راه اندازی و توسعه یافت، قدمت راه اندازی این سد به ۸۰ سال رسیده (۱۳۹۹- ۱۳۱۹) علت نامگذاری آب پخش هم عمل پخش آب به وسیله کانال اصلی به کانال های فرعی در این محل می باشد. و اما علت نامگذاری روستای دوراهی چون که بر نقطه ای که جاده انحرافی سعدآباد و سد از این نقطه شروع می شود به دوراهی نامیده شد که به مرور زمان در تلفظ جابجایی دو حرف ( و- ر ) صورت گرفت و درواهی نام برده شد و چند سال بعد از انقلاب اسلامی برای اینکه بتوان درواهی را به مرکز بخش و اداری بخشداری مستقل برسانند با ادغام دو روستای ( بهرام آباد و قلایی) به ضمیمه درواهی روی هم به بخش آب پخش که نام اصلی مرکز تاسیسات پخش آب بود تغییر داده شد.
اما گذشت زمان با آب شاپور و سد پر خیر و برکت سعدآباد چه بازی ها نمود و چه سرنوشتی را رقم زد. اکنون با تاسیس دو یا سه سد دیگر در مسیر این رودخانه در منطقه دالکی و وحدتیه و سد رییسعلی بعد از روستای دشت گور شبانکاره عملاً اجازه هر گونه جریان آبی را به جانب سد سعدآباد مانع شدند و مسیر رودخانه به ویژه در سعدآباد به علفزار و نیزاری تبدیل شد که دیدنش صحنه ای بسیار غم انگیز را برای هر بیننده ای واگویه دارد.
سد سعدآباد از کم آبی و شاید بی آبی رنجور و تنها مانده است و دیدنش برای اهالی محل که صندوق خاطرات زیادی در سینه دارند تاسف بار است. مردمی از آب رودخانه باصفا و پر برکت شاپور بهره ها جستند و لذت همی بردند دوران کودکی و نوجوانی خود را فرا یاد می آورم که با قلاب ماهی گیری همراه همسالان چه ساعت ها سرگرم می شدیم و در آخر رزق روزانه مان را از رودخانه با قلاب می گرفتیم و شادمانه به منزل می بردیم و برخی بزرگان نیز با تور ماهی گیری امرار معاش می کردند.استخر شنای فصلی ما آب بسیار تمیز و فرحبخش این رودخانه بود و خیلی منافع دیگر که دیگر نیست.
سد سعدآباد کم هزینه ترین و پر سودترین سد جنوب ایران و یکی از سدهای قدیمی و مستحکم است که می بایست همچنان مقاوم و پایدار بماند زیرا که موجب افزایش زیبایی شهر و منطقه است.
هشتادمین سال تولدت مبارک باد سد سرافراز سعدآباد و اخیراً با فاصله حدود یکصد متر پایین تر از سد بر روی رودخانه شاپور پلی ایجاد شده که عبور از رودخانه را برای مسافران آسان نمود و جاده اصلی برازجان – شیراز را به جاده اصلی برازجان به خوزستان متصل نموده است.
در خروجی این پل شهرداری پرتلاش سعدآباد پارک بسیار زیبایی احداث نموده که چشم اندازی مفرح به وجود آورده است و امکانات آسایش مسافران را فراهم نموده، رودخانه و سد سعدآباد را جلوه ای خاص بخشیده است.
سابقه ساخته شدن پل بدین قرار است که :
در سال ۱۳۶۰ خورشیدی در موقعیت مکانی مناسب ارتباط شهری و عرض جریان رودخانه ای و استحکام زمین به کارفرمایی دفتر فنی استانداری بوشهر و پیمانکاری شرکت رٌک و اعتبار مبلغ قرارداد حدود بیست میلیون تومان طول پل یکصد و ده متر و عرض کل آن یازده متر و عرض سواره رو حدود هشت متر است.
برای ساختن این پل به وسیله مردم به هر نحو ممکن تلاش های بسیاری شد و نقشه ها و پیشنهاد های فراوانی در مکاتبات با ارگان های مختلف صورت گرفت تا بالاخره جامه عمل پوشانده شد و در مدت دو سال ساخت پل به اجرا درآمد و مورد بهره برداری قرار گرفت.
تا نگرید کودک حلوا فروش دیگ بخشایش نمی آید به جوش

ابراهیم گرمساری

  • نویسنده : ابراهیم گرمساری
  • منبع خبر : نصیر بوشهر