محمدرضا شفیعی کدکنی
شعر، شعر حقیقی؛ مثل شعر‌های شاملو 02 مرداد 1400
محمدرضا شفیعی کدکنی

شعر، شعر حقیقی؛ مثل شعر‌های شاملو

▪️الیوت می‌گفت: شاعرِ خام و بی‌تجربه تقلید می‌کند و شاعر پخته و خلاق می‌رباید. تمام تحوّلات و بدعت‌ها و بدایعِ شعرِ مدرنِ ایران تابعی است از متغیّرِ ترجمه در زبان فارسی. آنچه شعرِ اخوان و فروغ و سپهری و شاملو را در نمایشگاه بین المللی شعرِ جهان، به حدی رسانده است که مایهٔ سرشکستگی ما […]

ریا و دیکتاتوری 17 خرداد 1400
محمدرضا شفیعی کدکنی

ریا و دیکتاتوری

نصیر بوشهر -▪️جامعهٔ ایرانی بعد از اسلام در طول تاریخ ده–دوازده قرنی‌اش دو آسیبِ بزرگ دیده که هنوز هم در عوارض ذاتی همان آسیب‌ها گرفتار است و به این زودی هم راهِ نجاتی برای این جامعه نمی‌توان یافت؛ که درین دایره صاحبنظران حیرانند. ریا و خودکامگی دو ضربه‌ای بوده که بر پیکر اجتماع ما خورده […]

رباعی؛ نوعی شعرِ ایرانیِ خالص 30 اردیبهشت 1400
محمدرضا شفیعی کدکنی

رباعی؛ نوعی شعرِ ایرانیِ خالص

یک: رباعی، نوعی شعرِ ایرانی خالص بوده که سال‌ها قبل از تولّد رودکی در مجامعِ صوفیه با آن سماع می‌کردند. دو: رباعی، در اصطلاح صوفیه بیشتر بر شعر‌های فلکلوری، یا شعر‌هایی که گویندگانش ناشناخته بوده‌اند، اطلاق می‌شده است و غالباً سرودهٔ مردمِ عاشق‌پیشهٔ کوچه و بازار بوده است. سه: رباعی‌هایی که در حَلَقاتِ صوفیهٔ قرن […]

با خنده‌های بلند و پیوسته‌اش 15 اردیبهشت 1400
اولین سالگرد درگذشت زنده‌یاد استاد نجف دریابندری

با خنده‌های بلند و پیوسته‌اش

نصیر بوشهر – محمدرضا شفیعی کدکنی – نخستین بار که با نام نجفِ دریابندری آشنا شدم وقتی بود که در جُنگِ هنر و ادبِ امروز که به همتِ حسین رازی منتشر می‌شد یک شاخه گل سرخ برای امیلی را خواندم که دریابندری ترجمه کرده بود سال ۱۳۳۴ یا ۱۳۳۵ من در آن روزگار طلبه‌ی نوجوانی […]

سبک‌شناسی نظم(قسمت دوم) 05 دی 1399
محمدرضا شفیعی کدکنی

سبک‌شناسی نظم(قسمت دوم)

▪️در سبک‌شناسی اصل صورت است و لاغیر. ادبیات و هنر قلمروِ صورت‌هاست، معنایی وجود ندارد. ▪️در عالم صورت با نُرم (norm) و انحراف از نُرم (deviation from the norm) سروکار داریم. ▪️در تعریف نُرم: نُرم یعنی هنجار. صورت‌هایی که هر شی در عالم خارج یا در ذهن می‌تواند به خود بگیرد. ▪️آنچه در انحراف از […]

سبک‌شناسی نظم(قسمت اول) 26 آذر 1399
محمدرضا شفیعی کدکنی

سبک‌شناسی نظم(قسمت اول)

▪️کتاب «حیات‌النفوس» اثر اسماعیل بن محمد ریزی و به کوشش محمدتقی دانش‌پژوه را من خیلی سال قبل خواندم. با شادروان مرحوم استاد زرین‌کوب صحبت کردیم درباره‌اش و ایشان هم با من هم‌عقیده بود که این کتاب ربطی به حکمت اشراق ندارد. ▪️آنچه سهروردی را از فخر رازی یا دیگر حکمای مشاء جدا می‌کند دو مسئلهٔ […]

شاهنامه؛ شاهکارِ خیال شاعرانه 13 آذر 1399
محمدرضا شفیعی کدکنی

شاهنامه؛ شاهکارِ خیال شاعرانه

نصیر بوشهر – آنها که از شعر توقع استعاره و تشبیه دارند، یعنی حوزهٔ تصویر را محدود در این دو گونهٔ رایج تصویر می‌دانند، اغلب در باب شاهنامه اشتباه می‌کنند و می‌گویند شاهنامه نظمی است استادانه، ولی آثار نظامی شعر است. اگر به علت اصلی این عقیدهٔ ایشان بنگریم خواهیم دید که این داوری ایشان […]

تکاملِ شعرِ فارسی 26 آبان 1399
محمدرضا شفیعی کدکنی

تکاملِ شعرِ فارسی

نصیر بوشهر – وسه‌لوسکی گفته است « تاریخ ادبیات عبارت است از تاریخ اندیشه‌های اجتماعی در تجربهٔ تصاویرِ شاعرانه و صورت‌هایی که آن را بیان می‌دارد.» از همین سخنِ او به‌خوبی می‌توان درکِ صورتگرایان روس را از مسألهٔ تکاملِ ادبیات به نوعی استنباط کرد. وقتی ما به تاریخ تحولات و به یک معنی تکاملِ شعرِ […]

مسخِ روحی و انحطاطِ عقلانی و سیاسی جامعهٔ ایران 29 مهر 1399
محمدرضا شفیعی کدکنی

مسخِ روحی و انحطاطِ عقلانی و سیاسی جامعهٔ ایران

هرچه داریم از مشروطیت داریم، خوب و بد، خدمت و خیانت، رهایی و وابستگی، این‌ها همه از متن مشروطیت و حواشی آن سرچشمه گرفته است. حق این است که نسل مشروطیت، با همه نقاط ضعف که در زندگی اغلب مردانش می‌توان یافت، نسلی است سربلند. بعد از شهریور ۱۳۲۰ و به‌ویژه بعد از کودتای ۱۳۳۲ […]

نسبت ما و علوم انسانی 23 مهر 1399
محمدرضا شفیعی کدکنی

نسبت ما و علوم انسانی

نصیر بوشهر – ما در علوم انسانی صفر‌الکفّ هستیم. هیچی نیستیم. پزشک خوب ایرانی [من اسم نمی‌برم] از هیچ پزشک فرنگی درجهٔ اول دنیا کم ندارد. اگر کم دارد نِرسینگِ اوست یا دارو‌هایی که در اختیارش می‌گذارند، یا وسایل جراحی اوست. آن مربوط به او نیست. او وقتی پایش را گذاشت بیرون، رفت به هاروارد […]